Obniżenie poziomu wody w zbiornikach „Koparki” i „Wydra” w Parku Gródek, widoczne obecnie, nie powinno budzić niepokoju, ponieważ nie oznacza to ich wyschnięcia ani zniknięcia, choć zmiany są dostrzegalne.
Te zbiorniki utworzone zostały na skutek odsłonięcia poziomów wód gruntowych podczas wcześniejszej eksploatacji wapieni i dolomitów. Wody gruntowe to zasoby, które znajdują się pod powierzchnią ziemi, gromadząc wody opadowe, które przenikają przez przepuszczalne podłoże. Należy zauważyć, że określenia „zbiornik Wydra” i „zbiornik Koparki” są nieprecyzyjne, ponieważ nie są to szczelne zbiorniki, w których gromadzi się woda z rzeki lub rurociągu.
Zbiorniki te nie są hermetyczne, a woda w nich jest w ciągłym ruchu, przemieszczając się jak podziemna rzeka w mocno spękanych i porowatych skałach. Ożywiają je wody opadowe. Gdy odpływ jest na stałym poziomie, a dopływ zmniejsza się, następuje obniżenie poziomu wód gruntowych.
„W trakcie długotrwałych upałów właściwości utworów przypowierzchniowych ulegają zmianie – przesuszona gleba ogranicza przenikanie wody deszczowej do wód gruntowych. Dlatego intensywne, ale krótkotrwałe opady deszczu nie zapewniają wystarczającego zasilania aquiferów, co przy stałym odpływie prowadzi do znacznego obniżenia poziomu wody” – mówi dr Agnieszka Chećko, Geolog Powiatowy Jaworzna. „To nie jest sytuacja wyjątkowa. W przeszłości obserwowano podobne zjawiska, nawet w większej skali. W ramach nadzoru geologicznego monitorujemy poziom wód gruntowych co kwartał. Nasze badania pokazują cykliczne zmiany poziomu wody. W ciągu ostatnich piętnastu lat zdarzały się okresy, w których poziom wody w Parku Gródek był niższy, a także lata, w których rzeki były zalane, a drogi dojazdowe do zbiorników nieprzejezdne. Latem poziom wody zwykle opada, natomiast jesienią, zimą i wiosną, po dłuższych opadach i roztopach, zasoby wód gruntowych powoli się regenerują. Kluczowy problem to nie tylko spadek zasobów wodnych, lecz także utrata równowagi ekosystemu wodnego, ponieważ na tym samym obszarze coraz częściej występują zarówno susze, jak i powodzie.”
Ważność długotrwałych opadów
Krótkotrwałe i intensywne opady po okresach suszy zwykle nie przyczyniają się do szybkiej regeneracji zasobów wód gruntowych. Przesuszona ziemia powoduje, że część wody zatrzymuje się na powierzchni, a znaczna ilość wody opadowej odpływa na powierzchni, zamiast przenikać w głąb gruntu.
Aby osiągnąć trwałą poprawę sytuacji, konieczne są systematyczne, długotrwałe opady, które stopniowo zasilą głębsze warstwy gleby i podniosą poziom wód gruntowych. W normalnych warunkach poprawy można oczekiwać w okresie jesieni i zimy.
Podobne problemy w skali europejskiej
Obniżanie się poziomu wód w Parku Gródek wpisuje się w szerszy kontekst hydrologiczny. Zgodnie z komunikatami Wód Polskich, w wielu regionach Polski obserwuje się suszę hydrologiczną, a w wielu rzekach notowane są niskie stany wód. Problemy te dotyczą również znacznej części Europy, jednak nie oznacza to, że wszystkie zbiorniki lub rzeki całkowicie wysychają. W długotrwałych okresach bez opadów oraz w wysokich temperaturach następuje naturalne obniżenie poziomu wody.
Racjonalne podejście do zasobów wodnych
Sytuacja w Parku Gródek, choć zauważalna, nie jest katastrofalna i nie grozi całkowitym wyschnięciem zbiorników. Woda wciąż znajduje się zarówno w „Koparkach”, jak i w „Wydrze”. Różnice w ich wyglądzie związane są z ich głębokością oraz kształtem brzegów i dna. Sezonowe wahania poziomu wody to naturalne zjawisko, jednak zmiany klimatyczne mogą wpływać na ich intensywność, spowodowane dłuższymi okresami wysokich temperatur, brakiem regularnych opadów i częstszymi suszami.
Obecna sytuacja będzie nadal monitorowana, ale na tym etapie nie ma podstaw do stwierdzenia, że zbiorniki w Parku Gródek znikają. Ich poziom powinien stopniowo wzrastać w miarę obniżania się temperatury oraz po dłuższych opadach. Ważne jest, aby zwracać uwagę na wartość wody w środowisku i potrzebę jej rozważnego użytkowania.